Bernard Nieuwentijt werd geboren in West-Graftdijk in 1654. Hij was filosoof, wiskundige, arts, theoloog, magistraat én meerdere keren burgemeester van Purmerend. Nieuwentijt geldt als een van de bekendste Nederlandse denkers uit de late zeventiende en vroege achttiende eeuw, de periode van de Verlichting. In deze tijd stonden wetenschap, proefondervindelijk onderzoek en filosofie centraal.Na zijn studie geneeskunde in Leiden en Utrecht vestigde Nieuwentijt zich rond 1682 als arts in Purmerend. Daar werkte hij tot zijn overlijden in 1718.
Naast zijn medische praktijk hield hij zich intensief bezig met wiskunde en natuurfilosofie. Hij dacht na over nieuwe wetenschappelijke ontwikkelingen, zoals de leer van de oneindig kleine grootheden (calculus). Nieuwentijt wordt gezien als een van de grondleggers van de fysico-theologie. Deze stroming probeerde het bestaan van God te onderbouwen met waarnemingen uit de natuur. Hoe beter men de natuur onderzocht, hoe duidelijker Gods wijsheid en scheppingskracht zichtbaar werden.
Deze visie werkte hij uitvoerig uit in zijn bekendste boek, Het regt gebruik der werelt beschouwingen (1e druk 1715). Hierin betoogt hij dat een zorgvuldige beschouwing van planten, dieren, het menselijk lichaam en het heelal overtuigend aantoont dat God bestaat.
Rechts: Gravure van een portret van Bernard Nieuwentijt, eind 17e eeuw door prentmaker Pieter van Gunst, naar een schilderij van Dirk Valkenburg. Collectie: Purmerends Museum
Hieronder: pagina uit Het regt gebruik der werelt beschouwinge, ter overtuiging van ongodisten en ongelovigen aangetoont, door Bernard Nieuwentyt, 1730.
